मुखपृष्ठ  |  कहानीकविता | कार्टून कार्यशालाकैशोर्यचित्र-लेख |  दृष्टिकोणनृत्यनिबन्धदेस-परदेसपरिवार | फीचर | बच्चों की दुनियाभक्ति-काल धर्मरसोईलेखकव्यक्तित्वव्यंग्यविविधा |  संस्मरण | सृजन स्वास्थ्य | साहित्य कोष |

 

 Home | Boloji | Kabir | Writers | Contribute | Search | Fonts | FeedbackContact | Share this Page!

 Click & Connect : Prepaid International Calling Cards 

 
चैनल्स  

मुख पृष्ठ
कहानी
कविता
कार्यशाला
कैशोर्य
चित्र-लेख
दृष्टिकोण
नृत्य
निबन्ध
देस-परदेस
परिवार
फीचर
बच्चों की दुनिया
भक्ति-काल धर्म
रसोई
लेखक
व्यक्तित्व
व्यंग्य
विविध
संस्मरण
सृजन
स्वास्
थ्य
साहित्य कोष
 

   

 

 

 

vaao gau,ja,ra ja,maanaa ³d valD- Aa^f yasTrDo Á sTIfna svaa[ga´
caica-t yauvaa laoKk Aaomaa Samaa- Wara AnaUidt sTIfna svaa[ga kI Aa%makqaa ko kuC AMSa

catuqa- AMSa

ircaD- sT/a^sa Aİr ‘KamaÜSa Aİrt’ ka ikssaa

jama-naI mÜM ApnÜ lÜKkIya Aist%va koo saMpUNa- ivaQvaMsa ko nasaIba kÜ qaamasa maana‚ ha[nairK maana‚ vafo-la‚ ÍayaD‚ Aa[MsTIna jİsÜ ]%ÌYT samakalaInaÜM ko saaqa SÜyar krnÜ kI CUT kÜ mİMnÜ Asammaana ko bajaaya Apnaa sammaana AiQak samaJaaº [na jİsÜ dUsaro k[yaÜM ko Avadana kÜ mİM ApnÜ s܅ khIM jyaada mah<vapUNa- samaJata hUк iksaI trh ka Sahadtanaa saMkot donaa mÜro galÜ nahIM ]trta hO [sailae [na sabako saaqa Kud kÜ mİM baD,o bÜmana sÜ Saaimala kr rha hUĞ lÜikna @yaa AjaIba saMyaÜga ik nÜSanala saÜSailasTÜM Aİr eDÜlf ihTlar tk kÜ jaatI tİr pr Sama-saar isqait mÜM Dalanaa mÜro ihssÜ hI bada qaaº baSÜ-TosagaaD-na ksbÜ ko }ĞcÜ laÜgaÜM ko baIca laMbaI–tgaD,I Aİr garmaagarma bahsaÜM ka CIka‚ saaihi%yak bahsaÜM mÜM baar–baar mÜro isar pr hI fUTnaa qaaº natIjatna‚ AaQauinak kala ko sabasÜ taktvar Sa#sa eDÜlf ihTlar kÜ naaKuSa krnÜ ka mauJÜ furfura saMtÜYa hO ŸsÜ mİM ŸMdgaI kI dUsarI KuSagavaar caIjaÜM ko saaqa dja- kr sakta hUк

nayaI hukUmat ko bahut Sau$AatI idnaÜM mÜM‚ baD,o AnajaanÜ hI mÜrI vajah sÜ bavaala–saa maca gayaaº mÜrI khanaI ’d baina-Mga saIËoT‘ pr ]saI naama kI iflma banaI qaI ŸsÜ pUro jama-naI mÜM idKayaa jaa rha qaaº iksaI nÜ ]sa pr r<aIBar etraja nahIM jatayaaº magar ra[SaToga kI Aaga ko AgalÜ rÜja ³nÜSanala´ saÜSailasTÜM nÜ KamaKaĞ hI ]sakI ŸmmÜvaarI kmyauinasTÜM ko ma%qÜ maZ,nÜ kI kÜiSaSa kI qaI‚ doKnÜ mÜM Aayaa ik iqaeTr mÜM lagÜ [isthar ko naIcÜ laÜga ek dUsaro kÜ Qakmapola kr rho hOM‚ nİna maTka rho hOM‚ iKlaiKlaa rho hOMº jaIsTopÜ kÜ samaJanÜ mÜM jyaada dor nahIM lagaI ik [sa naama mÜM @yaa caIja hasyap`d hO @yaÜMik Saama tk tÜ puilasa vaalaÜM ka jamaGaT hÜ gayaa qaaº iflma ko p`dSa-na pr pabaMdI lagaa dI gaš Aİr AgalÜ rÜja tÜ saBaI AKbaarÜM‚ iva&apnaÜM Aİr pÜsTrÜM sÜ mÜrI khanaI ka SaIYa-k ‘d baina-Mga saIËoT’ naamaÜinaSaaĞ CÜD,o bagİr gaayaba hÜ gayaaº ]nako ilae bahut Aasaana qaa ik icaZ,anÜ vaalÜ iksaI BaI laja pr pabaMdI lagaa doM yaa‚ ]na iktabaÜM kÜ hI jalaa–faD, doM Ÿnako lÜKk ]nhoM naapsaMd hÜMº magar ek Kasa maamalÜ mÜM vÜ mauJa AkolÜ ka nauksaana nahIM kr pay܅ saaqa–saaqa ]sa AadmaI kÜ BaI nauksaana ]zanaa pD,a ŸsakI duinayaa ko saamanÜ ApnaI p`itYza kI Kaitr‚ ]nhoM sabasÜ jyaada ja$rt qaIº yah qÜ jama-na raYT/ ko sabasÜ baD,o jaIivat saMgaItkar ircaD- sT/a^sa ŸnakI saMgat mÜM mİMnÜ tBaI ek AÜpora pUra ikyaa qaaº

ircaD- sT/a^sa ko saaqa yah mÜrI phlaI jaugalabaMdI qaIº ‘[lÜ@T/a – 2 ’ Aİr ‘rÜjÜnakOvÜilayar’ ko jamaanÜ sÜ hI (UgaÜ fana hafmaMsaqaala nÜ ]nako saBaI AÜpora paz  ilaKo qܺ inajaI tİr pr kBaI ircaD- sT/a^sa sÜ mİM tÜ kBaI imalaa nahIM qaaº hafmaMsaqaala kI maİt ko baad ]nhÜMnÜ mÜro p`kaSak kÜ saUicat ikyaa ik vÜ ek nayaI p`stuit Sau$ krnaa caahto hOM Aİr tftISa kI ik @yaa ]nako ilae AÜpora paz ilaKnÜ ka mÜra mana hOº [sa poSakSa ko sammaana kI mauJÜ KUba Kbar qaIº mİ@sa rIgar Wara ApnaI Sau$AatI kivataAÜM kÜ saMgaItbaw ike jaanÜ ko jamaanÜ sÜ hI mİM saMgaIt Aİr saMgaItkarÜM ko baIca ]zta–bİzta Aayaa qaaº bausaİnaI tÜskainanaI¸ baU`naÜ vaalTr Aİr Albana baga- ko saaqa mÜrI krIbaI dÜstI qaIº hanDla  sÜ lÜkr baaK Aİr baIqaÜivana sÜ calakr hmaaro jamaanÜ ko ba`hmsa tk ko isawhst saMgaItkarÜM kI Saanadar prMpra kI vÜ AaiKrI kD,I qܺ ircaD- sT/a^sa sÜ bÜhtr saRjanaa%mak saMgaItkar Aİr kİna hÜ sakta qaa Ÿsako saaqa mİM KuSaI–KuSaI kama krnaa caahtaº mİMnÜ turMt hamaI Bar dIº phlaI maulaakat mÜM hI mİMnÜ bÜna jaÜnsana  kI ‘d saa[lÜMT vaÜmÜna’ ko qaIma kÜ AÜpora ka AaQaar banaanÜ ka maSaivara idyaaº ŸtnaI futI- Aİr saafgaܚ sÜ ircaD- sT/a^sa nÜ mÜro sauJaavaÜM pr idla iCD,ka‚ ]sÜ doKkr mauJÜ baD,a sauKd AaScaya- huAaº mİMnÜ klpnaa BaI nahIM kI qaI ik ]nako pasa klaa ko p`it eosaI caİknnaI inagaah Aİr naaT\yaklaa ka eosaa caİMkanÜ vaalaa &ana hÜgaaº ABaI ]nhoM caIjaÜM kI iftrt samaJaaš hI jaa rhI qaI ik naaT\yaaMtrNa ko ilahaja sÜ ]nhÜMnÜ ]sÜ Zalanaa–saĞvaarnaa Aİr hOrtna ZMga sÜ ApnaI kaibailayat Ÿsako p`it vÜ Alaİikk sacÜt $p sÜ qÜ kI hdÜM sÜ tala–mÜla bİzanaa BaI Sau$ kr idyaaº ŸMdgaI mÜM mÜra bahut saaro baD,o klaakarÜM sÜ vaasta pD,a hO magar eosaa kܚ nahIM qaa ŸsÜ Kbar hÜ ik ApnÜ p`it AmaUt- Aİr AcaUk vastuprkta kOsÜ banaae rKI jaaeº hmaarI maulaakat ko phlÜ GaMTo mÜM hI sT/a^sa nÜ KulÜAama kbaUla ikyaa ik sa<ar kI ]ma` mÜM ]nakI JaÜlaI mÜM saMgaIt kI vİsaI po`rNaaeĞ nahIM bacaI hOM Ÿnaka kBaI jalavaa javaana qaaº ‘SÜKicallaI hÜnÜ tk’ ³iTla yaUlÜnaspIgala´ Aİr ‘maİt Aİr $paMtrNa’ ³T/aMsaifgaroSana´ jİsaI svarlahiryaaĞ ³isamfnaI´ rcanÜ mÜM vÜ Saayad hI kamayaaba hÜ paeĞ @yaÜMik ivaSauw saMgaIt kÜ carma saRjanaa%mak tajagaI caaihe hÜtI hOº lÜikna Alfaja ]nhoM ABaI BaI gaudgaudato qܺ zÜsa Sa@la kI kܚ caIja‚ eosaa pdaqa- Ÿsa pr paD, baĞQa caukI h܂ ]nhoM pUro naaT\yaaMtrNa ko ilae lalacaatI qaI @yaÜMik halaat Aİr Alfaja sÜ Kud–ba–Kud ]nhoM saMgaIt ko qaIma saUJato qܺ baad ko barsaÜM mÜM [saIilae vÜ Apnaa pUra va@t AÜpora mÜM hI lagaa rho qܺ ]nhÜMnÜ kha ik vÜ maanato hOM ik klaa–p`stuit ko $p mÜM AÜpora ko idna lad gae hOMº vİganar tÜ eosaa iSaKr qaa ik ]sasÜ AagÜ kܚ jaa hI nahIM saktaº ApnaI caİD,I baavÜiryaaš KIsa ko saaqa vÜ baÜlÜ "magar mİMnÜ samasyaa saulaJaaš‚ ]sako Aasapasa ek Gaumaavadar rasta inakalakrº"

 

jaba hma masaİdo pr rajaI hÜ gae tÜ ]nhÜMnÜ mauJÜ CuTpuT ihdayatoM dIMº vÜ caahto qÜ ik mİM bÜKTk hÜkr ilaKUĞ @yaÜMik ivardI AÜpora paz ko baad iksaI banaI–banaaš iktaba nÜ ]nhoM kBaI nahIM gaudgaudayaaº ]nhoM tÜ basa eosÜ kama mÜM rsa Aata hO jaÜ kavyaa%mak ZMga sÜ saĞvaara gayaa hܺ mİM yaid iksaI jaiTla p`Baava kI rcanaa mauhOyaa kra sakUĞ tÜ BaI ]nhoM maufId rhogaa @yaÜMik [sasÜ ]nhoM Alaga imajaaja [stomaala krnÜ kI gauMjaa[Sa imala jaaegaI "mİM maÜjaaT- jİsaI laMbaI QaunÜM nahIM banaataº CÜTo–CÜTo kqaanakÜM sÜ AagÜ mİM jaa hI nahIM saktaº magar mİM [naka [stomaala ja$r kr sakta hUк ]nako Baavaanauvaad kI maaf-t ]naka pUra Ak- inakala sakta hUк Aİr mİM nahIM samaJata ik [samÜM Aaja kܚ mÜro maukaibala hÜ sakta hOº" ]nakI saafgaܚ sÜ mİM ek baar ifr h@ka–ba@ka rh gayaa @yaÜMik yah ibalkula sahI hO ik sT/a^sa kI Saayad hI kܚ Qauna caMd talaÜM sÜ laMbaI hÜgaIº imasaala ko tİr pr ‘rÜjÜnakOvÜilayar’ ko saMgaIt kÜ hI laܺ yahI cand tala imalakr kOsÜ samaRw saukUna ka dܖgaanaa bana jaato hOMº

 

ApnaI rcanaaAÜM kÜ vah bauZ,} ]stad ŸsÜ inassaMdoh Aİr inaYpxata sÜ AaĞkto qÜ [sa baabat AgalaI maulaakatÜM nÜ ]nako p`it mÜrI [jjat Aİr pu#ta kr dIº saaljabaga- naaT\ya ]%sava mÜM ]nakI ‘imasa` kI hOlÜnaa’kI inajaI irhsa-la ko maİko pr mİM ]nako saaqa Akolaa bİza qaaº dUsara Aİr kܚ nahIMº inaibaD, AĞQÜrI jagahº sT/a^sa Qyaana sÜ saunato rhoº ifr ekaek bÜsaba`I mÜM ApnaI ]ĞgailayaÜM sÜ ]nhÜMnÜ kusaI- ko h%qÜ pr kanafÜDU SaÜr inakalanaa Sau$ kr idyaaº ifr mauJasÜ fusafusaae "Kraba‚ ekdma Krabaº vah jagah saUnaI pD,I hOº" kuC pla baad ifr baÜlÜ "[sÜ BaI inakala foMka jaaeº ho Bagavaana‚ vah tÜ ekdma KÜKlaI hOº laMbaI hO‚ bahut jyaada laMbaI hOº" ifr kuC dor baad "tuma doK܂ vaÜ zIk hOº ApnÜ hI saMgaIt ka vah eosaa vastuprk Aİr inarpoxa AaMklana krto jİsÜ ]sÜ phlaI dfa sauna rho hÜM gaÜik ]sako rcaiyata sÜ Anajaana hÜMº ApnaI xamataAÜM ko [sa ivasmayakarI baÜQa nÜ ]nhoM kBaI dgaa nahIM idyaaº ApnaI hOisayat Aİr Ahimayat ka ]nhoM hmÜSaa maukmmala ehsaasa rhtaº Kud ko bar@sa dUsaro khaĞ zhrto hOM [sasÜ ]nhoM vaasta nahIM qaaº yaa qaa BaI tÜ ]tnaa hI Ÿtnaa dUsarÜM kÜ ]nasÜ hÜgaaº basa‚ saRjana sÜ hI ]nhoM AanaMd imalata qaaº

Aİr sT/a^sa ko kama krnÜ ka trIka qaa BaI kafI inaralaaº kuC BaI maihmaamaMDna nahIMº klaakarÜM jİsaa kܚ iftUrI ]llaasa nahIMº Avasaad Aİr inaraSaa ko jaÜ ikssÜ hmanÜ baIqaÜivana Aİr vİganar ko baaro mÜM sauna rKo q܂ eosaa–vİsaa BaI kuC nahIMº sT/a^sa ekTk hÜkr kama krto hOM Aİr Qauna banaato hOM jaa^na sİbaisTyana baaK kI trh5 ApnaI klaa ko ]na tmaama ]da<a iSailpyaÜM kI trh… caupcaap Aİr isalaisalÜvaarº saubah naİ bajÜ vah gae rÜja ko AQaUro kama kÜ AagÜo baZ,anÜ bİzoMgܺ Qauna ko phlÜ masaİdo kÜ hmÜSaa poMisala sÜ ilaKto hOM Aİr ipyaanaÜM ko gaIt kÜ syaahI sܺ yah saba bÜnaagaa dÜphr baarh yaa ek bajÜ tk calata hOº dÜphr baad vÜ p<aÜM ka jama-na Kola ‘skOT’ Kolato hOM‚ Qauna ko dܖtIna pnnaÜM kÜ AMitma $p doto hOM Aİr Saama kÜ AÜpora saMcaailat krto hOMº tmaknaa @yaa hÜta hO‚ vÜ bÜKbar hOMº idna hÜ yaa rat‚ ]naka klaakar mana caİksa cahkta rhta hOº ]naka naİkr jaba Saama kI pÜSaakoM lÜkr drvaajÜ pr dstk dota hO tba vÜ kama sÜ ]z jaato hOMº kpD,o phnÜ Aİr iqaeTr kI trf gaaD,I rvaanaaº Aİr vahaĞ ]saI ivaSvaasa Aİr SaaMtBaava sÜ saMgaIt saMcaalana krto hOM‚ ŸsasÜ dÜphiryaa mÜM vÜ ‘skOT’ ko p<Ü Kolato hOOMº AgalaI saubah AMt:po`rNaa ifr ]nakI gaÜdI mÜM Aa bİzogaIº gÜTo ko SabdÜM mÜM khUĞ tÜ sT/a^sa ApnaI klpnaaAÜM pr ‘pkD,’ rKto hOMº ]nako ilae klaa ka matlaba hO jaananaa‚ saba kuC jaananaaº izzÜlaI mÜM ]nhÜMnÜ jatlaayaa BaI "kܚ Agar saccaI ka saMgaItkar bananaa caahta hO tÜ ]samÜM saaga–BaajaI ko naama kI fohirst tk kÜ saurÜM mÜM saaQanÜ kI kUvat hÜnaI caaihe"

 

DranÜ ko bajaaya mauiSklÜM ]sakI rcanaa%mak ]stadI kÜ Aİr furfuratI hOMº mauJÜ yaad krto hue KuSaI hÜtI hO ik iksaI mauKD,o ko baaro mÜM batato hue ]nakI AaĞKoM humasa sÜ kOsaI camak ]ztI qaIMº "mİMnÜ gaaiyaka kÜ laÜho ka canaa cabaanÜ kÜ do idyaa hO… fÜD,nÜ ko ilae krnÜ dÜ ]sÜ jamaIna–Aasamaana ek krnÜ kI maSa@ktº" eosÜ ivarla xaNaÜM mÜM ]nakI AaĞKoM camak ]ztIM tÜ lagata [sa laajavaaba Sa#sa ko BaItr ek Alaİikk ekaMt hOº ]sakI samayainaYza‚ isalaisalÜvaar trIka‚ ]sakI p`itYza‚ ]saka hunar Aİr kama ko dİrana ]sakI bÜifË BaMigamaa kÜ doK phlܖphla iksaI kÜ badgaumaanaI hÜ jaaeº vİsÜ hI jİsÜ ]sako gaÜla–maTÜla maamaUlaI cÜhro ko baccaÜM sÜ gaala‚ nİna–na@sa kI bÜhd maamaUlaI gaÜlaaš Aİr Samaa-tI isakuD,tI BavÜM phlܖphla iksaI kÜ maÜh lÜMº lÜikna ]nakI naIlaI‚ kaintmaya [nhIM camakIlaI AaĞKÜM mÜM kܚ ek baar JaaĞk lÜ tÜ ]sa baumau-AajaI mauKİTo ko pICo ko iksaI jaadU ka ehsaasa kr lܺ iksaI saMgaItkar kI mÜrI doKI vÜ Saayad sabasÜ Bavya–cİtnya AaĞKoM hÜMgaI jaÜ Alaİikk na sahI pr khIMo na khIM AlaÜkdSaI- hOM… ]sa AadmaI kI AaĞKoM jaÜ ApnÜ saRjana kI pUrI Ahimayat sÜ vaaikf hܺ

 

[tnaI po`rNaap`d maulaakat ko baad saaljabaga- laİTkr mİMnÜ turnt kama Sau$ kr idyaaº mÜro ilaKo CMdÜM kÜ ]nako ivacaarÜM kI sammait imala paegaI‚ [sa baaro mÜM mİM svayaM ]%sauk qaa [sailae dÜ hto ko AMdr hI mİMnÜ ]nhoM phlaa Baaga BÜja idyaaº ‘d maIsTr isaMgar’ kÜ ]d\\QaRt krto hue ]nhÜMnÜ fİrna ilaKa "phlaI ?caa kamayaaba hušº" dUsaro Baaga ko baaro mÜM ]nakI raya Aİr BaI tbaIyat BarI qaIº gaIt ko baÜlaÜM "AÜ mÜro dulaaro bacc܂ imala gayaa jaÜ tU mauJÜ" pr ]nako AanaMd Aİr ]%saah nÜ kama krnÜ mÜM mÜro t[-M bÜSaumaar KuSaI Bar dIº sT/a^sa nÜ mÜro AÜpora paz kI ek laa[na BaI nahIM badlaIº basa ]sako pUrk ko ilahaja sÜ tIna–caar laa[nÜM Aİr jaÜD,nÜ kÜ khIMº [sa trh hmaaro drimayaaĞ baD,o ŸgarI tallauk kayama hÜ gaeº vÜ hmaaro Gar Aae Aİr mİM ]nasÜ imalanÜ gaarimaSa jaata jahaĞ ApnaI laMbaI ptlaI ]MgailayaÜM s܂ skOca ko saharo‚ ipAanaÜ pr vÜ Aaihsta–Aaihsta mÜro ilae pUrI AÜpora Qauna bajaatoº ibanaa iksaI Sat- yaa baMidSa ko hmanÜ yah maana–svaIkar ilayaa qaa ik [sa AÜpora ko baad mİM dUsaro AÜpora kI tOyaarI mÜM jauT jaa}Ğ ŸsakI yaÜjanaa ]nhÜMnÜ phlÜ hI maMjaUr kr dI qaIº

 

1933 kI janavarI mÜM jaba ihTlar nÜ sa<aa saMBaalaI tÜ hmaaro AÜpora "KamaÜSa Aİrt" kI Qauna pUrI hÜ caukI qaIº ]saka phlaa Baaga lagaBaga maMicat hÜ cauka qaaº caMd hFto baad jama-naI ko iqaeTrÜM kÜ sa#t AadoSa jaarI ikyaa gayaa ik vÜ iksaI gİr Aaya- kI kܚ rcanaa maMicat nahIM kroMº kܚ yahUdI ]samÜM Saaimala–Bar h܂ tba BaI nahIMº yah vyaapk pabaMdI maudÜ-M tk phuĞca gayaIº hr trf saMgaIt–po`imayaÜM kÜ bÜ[jjat krto hue mÜMDlasaa^ ko baut kÜ laIpisaga mÜM gÜvanaha]sa ko saamanÜ sÜ hTa idyaa gayaaº mauJÜ lagaa‚ Aba tÜ hÜ ilayaa Apnaa AÜporaº khnÜ kI ja$rt nahIM qaI ik ]sa pr AagÜ ko kama kÜ ircaD- sT/a^sa Kairja kr doMgÜ Aİr iksaI Aİr ko saaqa dUsara Sau$ kroMgܺ ]lTo ]nhÜMnÜ mauJÜ icaiT\zyaaĞ ilaK–ilaKkr gauhar kI ik mauJÜ @yaa hÜ gayaa hOº ]nhÜMnÜ batlaayaa ik vah phlÜ kI p`stuityaÜM mÜM lagÜ hue hOMº [sailae caahto hOM ik mİM AgalÜ AÜpora ko lÜKna mÜM laga jaa}к vah iksaI kÜ [jaajat nahIM doMgÜ ik hmaarI jaugalabaMdI nahIM hܺ Aİr mİM maanata hUĞ ik pUro vaakyÜ ko dİrana jahaĞ tk bana pD,a ]nhÜMnÜ mauJa pr yakIna banaae rKaº [saI ko saaqa ]nhÜMnÜ eosÜ kdma BaI ]zae jaÜ mauJÜ kma–psaMd qܺ yaanaI ]nhÜMnÜ sa<aasaIna laÜgaÜM kI pOrvaI kIº kš baar ihTlar‚ gaÜirMga Aİr gaÜebalsa sÜ imalÜ Aİr eosÜ va@t jaba fUt-vyaUMgalar tk mÜM ivad`Üh BaD,ka huAa qaa‚ ]nhÜMnÜ Kud kÜ naaŸyaÜM ko saMgaIt sadna ka AQyaxa bana jaanÜ idyaaº

 

[sa makama pr sT/a^sa kI KulÜAama BaagÜdarI nÜSanala saÜSailasTÜM koo ilae baD,o Ahma kI caIja qaIº Avvala lÜKkÜM Aİr baD,o–baD,o saMgaItkarÜM nÜ ]nhoM sarasar du%kar idyaa qaaº jaÜ qaÜD,o bahut ]nako saaqa icapko rho yaa caİhd\dI pr bİznÜ Aae‚ jana–saaQaarNa ko ilae tÜ Anajaana hI qܺ eosÜ Sama-saar va@t mÜM‚ }prI saaja–sajjaa ko ilahaja s܂ jama-naI ko sabasÜ maSahUr saMgaItkar kÜ ApnÜ palÜ mÜM lÜnaa gaÜebalsa Aİr ihTlar kI bahut baD,I jaIt qaIº sT/a^sa nÜ mauJÜ batayaa ik ApnaI AavaargaI ko idnaÜM mÜM ihTlar nÜ [tnaa Qana jaÜD, ilayaa qaa ik ga`aja mÜM ‘salaÜma’ ka p`Iimayar doKnÜ Aayaa qaaº ihTlar idKa–idKakr ]naka sammaana kr rha qaaº baSÜ-sTgÜDna kI ]%sava–saMQyaaAÜM pr vİgnar ko Alaavaa sT/a^sa ko gaanÜ hI tkrIbana pUrI trh bajato qܺ magar sT/a^sa ka sahyaÜga jyaada matlabaprk qaa ŸsÜ ApnÜ klaa AhM ko baavajaUd vah KulÜ tİr pr svaIkarto qܺ hukUmat caaho kܚ h܂ ]sako p`it vah AMdr sÜ bÜmanÜ hI rhtoº vaadk ko tİr pr ]nhÜMnÜ jama-na ka[jar kÜ ApnaI sÜvaaeĞ dI qaIMº ]sako ilae fİjaI rvaayatÜM ka [Mtjaama ikyaa qaaº baad mÜM ]nhÜMnÜ Aa^isT/yaa baadSaah ko sarkarI vaadk ko tİr pr ivayanaa mÜM BaI kama saMBaalaaº Aa^isT/yaa Aİr jama-naI‚ dÜnaÜM hI gaNarajyaÜM mÜM ]nhoM ek–saa sarkarI saMrxaNa haisala qaaº [sako Alaavaa nÜSanala saÜSailasTÜM kI saÜhbat ]zanaa ]nako baD,o Ahma iht kI baat qaI @yaÜMik nÜSanala saÜSailasTÜM ko ihsaaba sÜ tÜ ]ĞgalaI ]nakI trf BaI ]z saktI qaIº ]nako bÜTo nÜ ek yahUdI laD,kI sÜ byaah ikyaa qaaº ]nhoM Dr qaa ik ]nako pÜtÜM kÜ skUla mÜM mİla kI trh Alaga na iCTk idyaa jaae‚ ]nhIM kÜ tÜ vÜ duinayaa mÜM sabasÜ jyaada caahto qܺ ]naka nayaa AÜpora mÜrI vajah sÜ dagaI hÜ gayaa qaa Aİr [sako phlÜ vaalaa AÜpora naIma­yahUdI (UgaÜ fana hafmaMsaqaala kI vajah sܺ


[sailae iksaI trh ka saMbala Aİr kvaca KD,a krnaa ]nako ilae Aİr BaI laajamaI hÜ gayaa qaaº baD,I jaI–tÜD, mÜhnat sÜ ]nhÜMnÜ ikyaa BaI yahIº jahaĞ–jahaĞ ]nako haikma ]nasÜ saMgaIt p`stuityaaĞ krvaanaa caahto q܂ vahaĞ–vahaĞ ]nhÜMnÜ kIº ]nhÜMnÜ AÜlaMipk KolaÜM kI Qauna banaašº magar saaqa–saaqa [sa BaUla kI safaš mÜM ibanaa iksaI jaÜSa ko mauJÜ Kro–Kro Kt BaI ilaKoº drAsala ApnÜ svaaMt: sauKaya ko calato ]nhoM ek hI caIja kI prvaah qaI‚ ApnÜ saRjana kÜ bacaae rKnaa Aİr ApnaI idlaI caaht ko kama yaanaI AÜpora p`stuit kÜ savaÜ-pir rKnaaº

 

khnÜ kI drkar nahIM ik nÜSanala saÜSailasT paTI- kÜ [sa trh kI iryaayatoM ba#Sanaa mÜro ilae baD,a tklaIfdoh qaaº [sasÜ laÜgaÜM pr baD,I AasaanaI sÜ yah Cap pD, saktI qaI ik mİMnÜ ]nasÜ saaz–gaaMz kI yaa [sa baat ko ilae tOyaar huAa ik ]nako Sama-naak baa^yakaT sÜ mauJÜ barI rKa jaaeº saaro dÜst mauJÜ samaJaanÜ lagÜ ik nÜSanala saÜSailasTÜM kI jama-naI mÜM kI jaanÜ vaalaI p`stuit ko iKlaaf mauJÜ saava-jainak ivarÜQa dja- krnaa caaiheº lÜikna saava-jainak Aİr dyanaIya idKavaÜM sÜ mauJÜ baD,I icaZ, hOº Alaavaa [sako‚ mİM ]na jİsÜ jaIinayasa kI mauiSklaÜM kI vajah bananÜ sÜ ktra rha qaaº AaiKr sT/a^sa mahanatma ŸMda saMgaItkar qܺ sa<ar kI ]marº [sa kama pr tIna barsa Kpa cauko qܺ [sa dİrana ]nhÜMnÜ hmÜSaa hI sabasÜ dÜstanaa jajbaat Aİr naIyat ³yahaĞ tk ik ihmmat BaI´ ka pircaya idyaa qaaº [sailae mİMnÜ saÜcaa ik caupcaap bİzkr [Mtjaar k$к jaÜ hÜgaa doKa jaaegaaº dUsaro‚ mauJÜ Kbar qaI ik pUrI trh inaiYËya rhkr mİMnÜ jama-na saMsÌit ko nae isaphsaalaarÜM kI id@ktÜM mÜM [jaafa kr idyaa qaaº


nÜSanala saÜSailasT cİmbar ko lÜKk Aİr saUcanaa maM~aalaya tÜ qÜ hI [sa ifrak mÜM ik iksa vajah yaa bahanÜ kI AaD, mÜM ApnÜ sabasÜ baD,o saMgaItkar ko iKlaaf jamakr p`itbaMQa lagaa sakoMº Aİr huAa yÜ ik hr eora–gİra dtr Aİr Sa#sa‚ kܚ na kܚ bahanaa KÜjanÜ kI pÜSaIda ]mmaId mÜM ]sa AÜpora paz kI ka^pI maaĞganÜ lagaaº ‘KamaÜSa Aİrt’ mÜM ‘rÜjanakOvÜilayar’ jİsaa kܚ dRSya hÜta ŸsamÜM ek naİjavaana‚ ivavaaiht Aİrt ko bİD$ma sÜ baahr inaklata hO tÜ ]nako ilae baD,I sahUilayat rhtI @yaÜMik tba vÜ
jama-na nİitkta ko bacaava kI duhaš do sakto qܺ magar ]nakI badnasaIbaI ik mÜrI iktaba mÜM vÜ kuC BaI Anİitk nahIM KÜja paeº tba mÜrI saBaI iktabÜM Aİr jaIsTopÜ kI saBaI fa[lÜM KMgaala maarI ga[-Mº magar vahaĞ BaI eosaa kuC haqa nahIM lagaa ŸsasÜ lagÜ ik mİMnÜ jama-naI ³yaa QartI ko dUsaro iksaI maulk´ ko iKlaaf ek laja BaI kha h܅ yaa ik mİM rajanaIitk $p sÜ saiËya qaaº magar ]nhÜMnÜ caala calaIº fOsalaa tÜ ]nhIM ko hk mÜM Aanaa qaaº Ÿsa baujauga- ]stad ko haqaÜM ]nhÜMnÜ Kud nÜSanala saÜSailasT kI prcama qamaaš qaI‚ @yaa ]saI kÜ vÜ AÜpora maMicat krnÜ kI manaahI kr sakto qÜÆ yaa iktnÜ raYT/Iya Apmaana kI baat hÜgaI Agar sTIfna svaa[ga ka naama AÜpora paz kI p`stuit mÜM calaa jaaeÆ ircaD- sT/a^sa nÜ tÜ ApnaI Ÿd pkD, rKI qaIº KOr‚ jama-naI ko iqaeTrÜM mÜM yah tÜ phlÜ BaI na jaanÜ iktnaI baar hÜ cauka qaaº ]nakI [na icaMtaAÜM Aİr sarddI- nÜ mana hI mana mauJÜ iktnaa saukUna idyaaº mauJÜ lagaa ik mÜro ibanaa kuC kro–Qaro yaa [Qar–]Qar kuC ike bagİr BaI mÜrI saMgaIt–p`hsainaka AMtt: dlagat rajanaIit ka AKaD,a bana gašº jaba tk maumaikna rha‚ paTI- fOsalaa krnÜ sÜ knnaI kaTtI rhIº magar 1934 kI Sau$Aat mÜM [sÜ fOsalaa krnaa qaa ik ApnÜ kanaUna ko iKlaaf jaae yaa dİr ko sabasÜ baD,o saMgaItkar koº

 

AÜpora kI tarIK kÜ Aİr Talanaa maumaikna nahIM qaaº AÜpora paz ka ipAanaÜ saMskrNa Cp gayaa qaaº D/osaDna iqaeTr nÜ pÜSaakÜM ko AaD-r do ide qܺ ikrdar na isaf- baĞT cauko qÜ bailk th tk samaJa ilae gae qܺ magar ivaiBanna sa<aa kond`‚ gaÜirMga Aİr gaÜebalsa‚ lÜKk saMGa‚ saMsÌit pirYad‚ iSaxaa maM~aalaya Aİr p`hrI–p`Baaga ³sT/a[Sar gaaD-´ rajaI hI nahIM hÜ pa rho qÜ13º [namÜM sÜ kܚ ivaBaaga haĞ yaa naa khnÜ kI ŸmmÜdarI nahIM lÜnaa caahaº jaba kܚ rasta nahIM bacaa tÜ maamalÜ kÜ jama-naI Aİr paTI- ko savÜ-savaa-‚ eDÜlf ihTlar ko inajaI fOsalÜ ko ilae CÜD, idyaa gayaaº nÜSanala saÜSailasTÜM ko baIca mÜrI iktabÜM KUba pZ,I jaatI qaIMº rajanaIitk [Klaak ko ilae ‘fa]Sa’ kÜ pZ,kr ]nhÜMnÜ Kasa saraha qaaº magar saca‚ mİMnÜ kBaI yah ]mmaId nahIM rKI qaI ik mİM inajaI tİr pr eDÜlf ihTlar kÜ ApnÜ Cndbaw AÜpora paz ko tIna BaagaÜM kÜ pZ,nÜ kI jahmat ]zvaa}Ğgaaº ]sako ilae BaI fOsalaa Aasaana nahIM qaaº mauJÜ baad mÜM pta calaa ik [sa maamalÜ mÜM GaUma–ifrkr kš bİzk hu[-Mº AMt mÜM‚ ircaD- sT/a^sa kI sava-Sai@tmaana ihTlar ko saamanÜ poSaI hušº ihTlar nÜ ]nasÜ $ba$ kha ik [sa p`stuit kI Anaumait vah ek Apvaad ko tİr pr dogaa halaaMik nae jama-naI ko saaro kanaUnaÜM ko mautaibak yah gaunaah banata hOº yah fOsalaa ]sanÜ saMBavat: ]saI AinacCa Aİr badnaIyatI sÜ ilayaa qaa Ÿsako saaqa ]sanÜ stailana Aİr maÜlaÜtÜva ko saaqa krarÜM pr dstKt ike qܺ


AÜpora p`stuit ko pÜsTrÜM pr jİsÜ hI sTIfna svaa[ga ka manahUsa naama idKa‚ nÜSanala saÜSailasT jama-naI mÜM khr ibafr gayaaº mİM tÜ KOr ]sa p`stuit mÜM nahIM gayaa qaa @yaÜMik pta qaa ]samÜM k%qaš vadI-QaarI dSa-kÜM kI Barmaar hÜgaIº Kud ihTlar ek SaÜ doKnÜ AanÜ vaalaa qaaº AÜpora KUba kamayaaba rhaº saMgaIt pariKyaÜM kI Saana mÜM khnaa hÜgaa ik nabbÜ fIsaidyaÜM nÜ [sa maİko pr naslaI isawaMt kI AMd$naI iKlaaft krnÜ ka sabaUt poSa krto hue ek baar ifr Aİr AaiKrI baar mÜro AÜpora paz ko baaro mÜM hr maumaikna dÜstanaa laja ilaKoº jama-naI ko saBaI iqaeTrÜM baila-na‚ hmabaga-‚ ÍOMkfT-‚ myaUinaK nÜ AgalÜ sa~a mÜM AÜpora p`stuit kI turMt GaÜYaNaa kr dIº

 

dUsaro SaÜ ko baad Acaanak hI Aasamaana TUT pD,aº ratÜM–rat hr caIja rd\d kr dI gašº DosaDna Aİr pUro jama-naI mÜM AÜpora pr pabandI lagaa dI gašº Aİr tÜ Aİr‚ laÜga pZ,kr sakto mÜM Aa gae ik ircaD- sT/a^sa nayÜ saMgaIt ko ra[KcÜmbar  sÜ [stIfa do idyaa hOº sabakÜ Kbar qaI ik ja$r kܚ Kasa baat huš hÜgaIº magar qaÜD,o samaya baad mauJÜ saarI saccaaš pta cala gašº sT/a^sa nÜ ek baar ifr mauJÜ Kt ilaKkr gaujaairSa kI ik mİM nae AÜpora paz ilaKnÜ kI Sau$Aat kr dUк ApnÜ inajaI imajaaja ko baaro mÜM ]nhÜMnÜ kuC jyaada saafgaܚ sÜ ApnÜ #yaala jaaihr kr ide qܺ yah Kt jaIsTopÜ ko kairndÜM ko haqa pD, gayaaº sT/a^sa kI poSagaI hušº ]nhoM turMt [stIfa donÜ kÜ kha gayaa Aİr ]nako AÜpora pr pabaMdI lagaa dI gašº jama-na BaaYaa mÜM [sÜ isaf- svatM~ isvaT\jarlİMD Aİr p`aga mÜM hI idKayaa gayaa hOº baad mÜM‚ mausaÜilanaI kI ivaSÜYa Anaumait s܂ [sÜ imalaana ko skalaa mÜM [talavaI mÜM BaI poSa ikyaa gayaa @yaÜMik tba tk mausaÜilanaI kÜ ihTlar ko naslaI ivacaarÜM kÜ maananÜ kI majabaUrI nahIM qaIº jama-na janata kÜ magar yah [jaajat nahIM imalaI ik vah ApnÜ mahanatma jaIivat saMgaItkar Wara bauZ,apo mÜM banaae [sa maugQakarI AÜpora kI ek BaI Qauna dÜbaara sauna lܺ [samÜM mÜra ksaUr nahIM hOº

 Aaomaa Samaa-
Agast 1‚ 2005

मुखपृष्ठ  |  कहानी कविता | कार्टून कार्यशाला कैशोर्य चित्र-लेख |  दृष्टिकोण नृत्य निबन्ध देस-परदेस परिवार | बच्चों की दुनिया भक्ति-काल |  धर्म रसोई लेखक व्यक्तित्व व्यंग्य विविधा |  संस्मरण | सृजन साहित्य कोष |
प्रतिक्रिया पढ़ें! |                         प्रतिक्रिया लिखें!

Home | Boloji | Kabir | Writers | Contribute | Search | Fonts | FeedbackContact

(c) HindiNest.com 1999-2015– All Rights Reserved. A Boloji.com Website
Privacy Policy | Disclaimer
Contact : manishakuls@gmail.com